Lezen om te begrijpen

In het radioprogramma Spraakmakers werd gister gesproken over de steeds grotere rol van cijfers in onze maatschappij. Er lijkt sprake te zijn van een echte ‘cijferhonger’ en we krijgen in de media bijna dagelijks data te zien. Het blijkt bovendien uit onderzoek dat mensen een claim sneller geloven als er getallen of percentages aan verbonden zijn. In de media worden daarom vaak cijfers gebruikt om een bevinding te ondersteunen.

In de praktijk wordt helaas opgemerkt dat cijfers ook makkelijk een eigen leven kunnen gaan leiden. Het gebeurt nog weleens dat oorzaak en gevolg omgedraaid worden, of dat er verkeerde conclusies uit een dataset worden getrokken. Hoogleraar Casper Albers heeft hier wel een paar voorbeelden bij. Zo claimden Amerikaanse onderzoekers in de jaren 50 dat er een verband bestond tussen de leesvaardigheid van kinderen en hun schoenmaat. De wetenschappers hadden dit gemeten, en de data loog er niet over! Het feit dat de kinderen met de grotere voeten meestal gewoon ouder waren en dus meer oefening hadden gehad met lezen, dat realiseerden de onderzoekers zich pas later.

Verbanden en patronen

Om de verbanden, gevolgen en patronen achter de percentages te zien, moet je scherp nadenken. Je moet er hogere-orde denkvaardigheden bij gebruiken, zoals analyseren, evalueren en creëren. Het ontwikkelen van de hogere-orde vaardigheden en leesvaardigheid gaan hand in hand. Door hogere-orde vaardigheden begrijp je een tekst beter, en tijdens het lezen pas je de vaardigheden steeds (onbewust) toe. Zo hebben leesvaardigheid en hogere denkvaardigheid een wederzijdse invloed op elkaar.

Bij Actief Leren Lezen leggen we hierom veel nadruk op het nadenken en napraten over teksten. Zo oefenen lezers op een natuurlijke manier met hogere-orde vaardigheden. Ze lezen met begrip en plezier, maar leren ook kritisch naar een tekst te kijken en begrijpen dat de context er altijd toe doet. Dat blijkt in deze tijd maar weer eens van groot belang!