Een methode vol herkenning en leesplezier

Op Neerlandistiek.nl schrijft Marie-José Klaver over het gebrek aan diversiteit in de nationale leesbevorderingscampagnes. Van alle titels die in de afgelopen twintig jaar zijn verschenen bij de campagnes voor kinderen (De Nationale Voorleesdagen, Geef een boek cadeau en het Kinderboekenweekgeschenk), zijn er maar zes met een meisje als hoofdpersoon. Daarbij zijn bijna alle kinderen wit en westers.

Het feit dat maar een heel klein deel van de kinderen zichzelf herkent in het materiaal, is best vreemd voor een leesbevorderingscampagne. Uit verschillende onderzoeken blijkt hoe belangrijk het is voor kinderen om zich in verhalen te herkennen. Wij schreven daar eerder al een artikel over op onze website. Jezelf herkennen en geïnspireerd raken door personages die op jou lijken, heeft op zichzelf al een leesbevorderende werking.

‘De keuze leidt ertoe dat meisjes, vrouwen en mensen van kleur bijna nooit de hoofdrol spelen, en dat alle jonge lezers dus te maken krijgen met eenzijdige spiegels en ramen omdat in de geselecteerde verhalen, die in oplagen van honderdduizenden exemplaren gedrukt en verstrekt worden, alleen jongens en mannen de kans krijgen avontuurlijk, intelligent, grappig, stout en vindingrijk te zijn.’ – Marie-José Klaver

Het belang van een goede afspiegeling

Klaver laat zien dat gebrekkige representatie en stereotypes ook in het vervolg van de leesontwikkeling hardnekkig zijn. Zo schrijft ze dat er nog steeds nauwelijks vrouwen voorkomen in een deel van de lesmethodes Nederlands op het voortgezet onderwijs. Een slechte zaak, want, zo schrijft Klaver, ‘wie zichzelf bijna nooit tegenkomt in teksten, kan gaan denken dat hij of zij er niet toe doet in de samenleving (…) Uit onderzoek blijkt dat meisjes al heel jong denken dat talenten en prestaties voorbehouden zijn aan jongens en mannen (…) Al op zesjarige leeftijd deinzen meisjes terug voor activiteiten die worden geassocieerd met intelligentie. Ze denken dat zij daar niet slim genoeg voor zijn.’

Bij Actief Leren Lezen vinden wij het belangrijk dat onze lesboeken een goede afspiegeling zijn van de realiteit en dat alle kinderen zich kunnen herkennen in de teksten. Daarom vind je in onze lesboeken dappere, vrolijke, lieve, brutale, vindingrijke, verlegen, ruimhartige en stoere meisjes én jongetjes met verschillende achtergronden. Zo doet racecoureur Padma mee aan een zonne-race, maakt de superheld Demitra draken in en gaat Uzo lekker tutten met haar tante. Tegelijk speelt meester Ahmed met zijn klas in de schoolband, overwint de niet-zo-dappere ridder Remi zijn angsten en voorkomt Jordy met zijn rolstoel een diefstal.